Spitzen: wanneer begin je, hoe werkt het en waar moet je op letten?

Voor veel jonge ballerina’s is het een droom om ooit op spitzen te dansen. Het voelt als een belangrijke mijlpaal in hun balletontwikkeling. Toch is het geen stap die je zomaar zet. Dansen op spitzen vraagt veel van je voeten, enkels en hele lichaam. Daarom is het belangrijk om te weten wat spitzen precies zijn, hoe ze werken en welke voorwaarden er zijn voordat je ermee kunt beginnen. Bij DIFF Dance Centre begeleiden we leerlingen stap voor stap in dit proces. In dit artikel lees je meer over wat spitzen zijn en wanneer je ermee mag starten.

Waar je bij sommige dansscholen al vanaf de leeftijd van ongeveer 9 jaar op spitzen mag dansen, kiezen we er bij DIFF Dance Centre in Zwolle bewust voor om onze leerlingen langer de tijd te geven. 

Eerst werken we aan een sterke basis in klassiek ballet, zodat het lichaam, de voeten en de techniek goed ontwikkeld zijn. Op deze manier kan iedere leerling veilig en met plezier de overstap naar spitzen maken.

In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over spitzen. We leggen uit wat spitzen zijn, hoe ze werken en welke stappen belangrijk zijn voordat een danser veilig kan starten. Ook delen we onze visie op het verantwoord leren dansen op spitzen en hoe wij dit bij DIFF Dance Centre in Zwolle begeleiden.

In bovenstaande video vertelt Docent Andréz Pérez López waarom het zo belangrijk is dat bij een balletles altijd wordt gestart met de basisoefeningen en wat er nodig is om veilig op spitzen te kunnen dansen.

Welke leeftijd spitzen?

De vraag “op welke leeftijd mag je beginnen met spitzen?” wordt ontzettend vaak gesteld. Het korte antwoord: er is geen vaste leeftijd.

Bij sommige dansscholen wordt al vanaf 9 jaar gestart met spitzenlessen. Bij DIFF Dance Centre doen wij dit bewust niet, omdat de voeten, enkels en het hele lichaam op die leeftijd vaak nog niet sterk genoeg ontwikkeld zijn.

Meestal beginnen leerlingen bij ons pas rond hun 14e jaar of later met spitzen, afhankelijk van hun fysieke ontwikkeling, techniek en ervaring.

Het wordt dus nooit alleen door de leeftijd bepaald. De docent kijkt altijd per leerling of het lichaam klaar is voor deze stap.

Wat zijn spitzen?

Spitzen zijn speciale balletschoenen waarmee een danseres op de toppen van haar tenen kan staan en bewegen. Dit geeft de klassieke, elegante uitstraling die we vaak associëren met ballet.

Een spitz bestaat uit verschillende lagen stof, leer en lijm die samen een harde voorkant (de “box”) vormen. Die box ondersteunt de tenen en zorgt ervoor dat de ballerina op haar tenen kan balanceren.

Waar zijn spitzen van gemaakt?

Veel mensen denken dat spitzen een houten punt hebben, maar dat klopt niet. De harde voorkant is opgebouwd uit lagen textiel, papier, lijm en gipsachtige materialen die samen uitharden. Het resultaat is stevig genoeg om het gewicht van de danser te dragen, maar ook flexibel genoeg om mee te bewegen.

De zool is meestal van leer, en de buitenkant wordt afgewerkt met satijn.

Hoe werken spitzen?

Spitzen werken door de combinatie van een sterke schoenconstructie en de kracht van het lichaam van de danser.

• De box ondersteunt de tenen.
  
• De zool (shank) geeft stabiliteit aan de voetboog.
• De linten en elastieken houden de schoen strak om de voet, zodat de schoen als het ware één wordt met het lichaam.

Toch is de schoen slechts een hulpmiddel: de echte kracht en controle komen uit de spieren in de voeten, enkels, benen en core. Daarom is een goede voorbereiding onmisbaar.

Wanneer op spitzen dansen?

Dansen op spitzen kan pas als een leerling voldoende kracht, techniek en ervaring heeft opgebouwd. Dit betekent:

• Meerdere jaren klassiek ballet gevolgd.
• Een sterke core, benen en enkels.
• Een goede basis in plaatsing en houding.
• Discipline en doorzettingsvermogen.

Bij DIFF Dance Centre kijken onze docenten per leerling of zij eraan toe zijn. Soms betekent dit dat een leerling eerder mag starten, soms juist dat het beter is om nog even te wachten.

De eerste keer op spitzen is vaak een magisch moment. Toch moet dit verantwoord gebeuren. Daarom starten wij bij DIFF altijd met voorbereidende oefeningen in de reguliere balletlessen, zoals relevés, balansoefeningen en voetversterkende oefeningen. Pas wanneer de docent ziet dat iemand fysiek en technisch klaar is, volgt de overstap naar de spitzenles.

Waarom wij niet al vanaf 9 jaar beginnen

Zoals gezegd starten sommige dansscholen al vanaf 9 jaar met spitzenlessen. Wij doen dit bewust niet.

De reden: voeten en enkels zijn rond die leeftijd nog volop in ontwikkeling en te kwetsbaar om het gewicht van het hele lichaam te dragen op zo’n klein punt. Te vroeg beginnen kan leiden tot pijnklachten, overbelasting en zelfs blijvende schade.

Bij DIFF kiezen we voor kwaliteit en veiligheid boven snelheid. Eerst bouwen we aan een sterke basis in klassiek ballet. Daarna volgt pas de stap naar spitzen. Zo zorgen we dat onze leerlingen niet alleen verantwoord, maar ook met plezier en trots hun eerste passen op spitzen kunnen zetten.

Spitzen bij het Nationale Ballet

Misschien heb je gehoord dat dansers bij Het Nationale Ballet of de Nationale Balletacademie al op jongere leeftijd met spitzen beginnen. Dat klopt, maar daar zijn de omstandigheden anders.

Leerlingen op de Nationale Balletacademie volgen dagelijks meerdere uren klassiek ballet, vaak onder begeleiding van gespecialiseerde docenten, fysiotherapeuten en trainers. Hun lessen zijn onderdeel van een professioneel opleidingstraject waarin kracht, techniek en blessurepreventie intensief worden opgebouwd en gecontroleerd.

Omdat zij dus dagelijks trainen en voortdurend worden begeleid door een professioneel team, kan daar op een veilige manier eerder met spitzen worden gestart. Bij een reguliere dansopleiding of dansschool, waar leerlingen meestal één of enkele keren per week les hebben, is dat niet verantwoord.

Bij onze dansschool in Zwolle kiezen we daarom bewust voor een andere aanpak: stap voor stap, met aandacht voor een sterke basis en een gezonde ontwikkeling van het lichaam.

De basis als fundament

Bij de Zwolse Balletschool (onderdeel van DIFF Dance Centre) begint alles met de basics. In de klassieke balletlessen werken we stap voor stap aan:

• Plaatsing en houding
• Techniek en controle
• Kracht en lenigheid
• Muzikaliteit en expressie

Deze elementen vormen samen de stevige fundering die nodig is om later op spitzen te kunnen dansen.

Het moment van de eerste spitzen bij DIFF Dance Centre in Zwolle

Wanneer een leerling klaar is voor spitzen, begeleiden wij dit zorgvuldig:

• We adviseren over de juiste spitzen en/of waar deze aangeschaft kunnen worden. Aan het begin van elk dansseizoen komt ‘Pointes on tour’ bij ons langs om jou te helpen bij de aanschaf van de perfecte spitzen.
• We besteden aandacht aan het juist inrijgen van linten.
• In de lessen focussen we op techniek en blessurepreventie.

Zo wordt het eerste moment op spitzen een veilige en onvergetelijke ervaring.

Bekijk hier een tutorial voor het correct aandoen van je spitzen: